Verslag Filmpolitieke Bijeenkomst 2026

03 oktober 2026

“Schep de voorwaarden en verover de wereld.”

Nederland heeft het talent, de vakmensen en de verhalen om internationaal een rol van betekenis te spelen. Om die kracht ten volle te benutten, zijn voldoende financiële zuurstof, voorspelbaarheid en continuïteit nodig. Dat was de rode draad van de Filmpolitieke Bijeenkomst 2026, op de openingsdag van het Nederlands Film Festival. Het onafhankelijke sectoronderzoek ‘Naar een toekomstbestendig financieringslandschap voor cultureel AV-aanbod’, in opdracht van OCW, maakte duidelijk wat de realiteit is: productiebudgetten zijn te krap, er verdwijnt werk naar landen die het financieel aantrekkelijker maken om daar te produceren, en internationale producties kiezen te vaak voor andere landen. De onderzoekers onderbouwden met cijfers wat de sector al jaren ervaart. Makers en bedrijven lieten zien wat dat in de praktijk betekent. Minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Tweede Kamerleden Heera Dijk (D66), Erik van der Maas (VVD) en Mohammed Mohandis (PRO) reflecteerden hierop. Daarna werden concrete vervolgstappen voor minister, Kamer en sector afgesproken.

De boodschap was eensgezind: nu samen concreet aan de slag.

Het was Idse Grotenhuis, creative producer en medeoprichter van ReadySet Studios, die de zin van de middag uitsprak: “Schep de voorwaarden en verover de wereld.” De minister pakte hem meteen op: “Volgens mij is dat wat jullie van mij vragen.”

Credit: Lotte Dale

In het kort

De kern: Nederland beschikt over een rijk, divers en professioneel audiovisueel ecosysteem, met makers, talent, bedrijven en kennis. De potentie is er, maar er ontbreekt financiële zuurstof om die ten volle te benutten. Die zuurstof is nodig om het aanbod financieel houdbaar, divers, zichtbaar en internationaal relevant te houden, om professionals de ruimte te geven zich te ontwikkelen en eerlijk te worden betaald, en om te zorgen voor een gezonde sector die internationaal kan concurreren.

De knelpunten: het onafhankelijke onderzoek van IDEA Consult en imec-SMIT (VUB) laat een sector zien die groeit in omzet en aantal bedrijven, maar economisch kwetsbaar is. De toegevoegde waarde daalt en de productiekosten stijgen harder dan de budgetten. De financiering is een complexe en breekbare stapeling, waarin aanspraken op rechten en exploitatie de publiek-private samenwerking bemoeilijken. En Nederland mist – anders dan ruim twintig Europese landen – een fiscaal instrument om privaat kapitaal aan te trekken. Daardoor wijken producties, postproductie en innovatief werk uit naar België, Duitsland en verder, en verdwijnen ook kennis en talent.

De kansen: het onderzoek wijst ook op concrete aanknopingspunten. De fijnmazige, goed gespreide infrastructuur van bioscopen, filmtheaters en festivals is een belangrijke sterkte. Publieke steun werkt als hefboom voor aanvullende financiering uit binnen- en buitenland. En Nederland is een vrij grote en toegankelijke investeringsmarkt: een goede uitgangspositie om een fiscaal instrument te verkennen dat privaat kapitaal en buitenlandse producties aantrekt. In Vlaanderen leverde de Tax Shelter in 2025 bijvoorbeeld 105 miljoen euro aan private financiering op. Uit de praktijk blijkt bovendien dat Nederlandse crew internationaal goed bekendstaat en vaak wordt teruggevraagd.

“ Alles hangt met elkaar samen. Een aanvullend fiscaal instrument, in combinatie met een sterk Filmfonds, een sterke publieke omroep, steun uit de Production Incentive en aandacht voor talentontwikkeling en opleidingen. De combinatie daarvan zorgt voor een virtueuze cirkel. Gebeurt dit niet, dan krijg je een vicieuze cirkel.”

--Tim Raats

Wat er moet gebeuren:

Verbeter wat er is: laat publieke middelen meestijgen met de productiekosten, die stijgen door onder meer inflatie en fair pay, en zet in op onderscheidend, voldoende gefinancierd en zichtbaar aanbod. Vergroot de samenhang, eenvoud en voorspelbaarheid van het bestaande instrumentarium, waaronder de Production Incentive, en zorg voor betere zichtbaarheid en vindbaarheid van Nederlands aanbod.
Combineer publiek en privaat geld beter: zorg dat publieke en private middelen goed kunnen worden gestapeld, met proportionele en transparante afspraken over rechten en exploitatie die aansluiten bij ieders financieringsaandeel, een heldere rol voor de publieke omroep in publiek-private samenwerking en meer ruimte voor ondernemerschap van producenten.
Versterk professionele ontwikkeling en fair pay: met maximale kansen voor scenario- en projectontwikkeling en talentontwikkeling, en de borging van fair pay en fair practice.
Onderzoek een aanvullende fiscale maatregel: die privaat kapitaal mobiliseert en productie in Nederland behoudt en aantrekt, naar het voorbeeld van de ruim twintig Europese landen die zo’n instrument al hebben.
Maak beleidskeuzes expliciet en veranker inzicht: verduidelijk hoe culturele en economische doelen zich tot elkaar verhouden, en herhaal het sectoronderzoek periodiek, met goede afspraken over sectordata.

De politiek: minister Letschert gaat zich hardmaken voor een verkenning van een fiscale maatregel die past bij de Nederlandse situatie. Beloven dat zo'n maatregel er komt, kan zij nog niet. Bij de besluitvorming hierover zijn ook andere bewindspersonen betrokken. De minister en de Kamerleden van D66, VVD en PRO vragen de sector om gezamenlijk concrete voorstellen te doen met duidelijke prioriteiten.

“ De belofte die ik hier doe is: ik ga me daarin verdiepen en ik ga me er ook hard voor maken.”

--minister Rianne Letschert

Vervolgstappen: de minister bespreekt een verkenning van een fiscale maatregel met haar collega's in het kabinet en reageert volgend jaar op het onderzoek van IDEA Consult en imec-SMIT (VUB). De sector brengt in kaart welke regelingen wel en niet aansluiten en wat nodig is voor betere publiek-private samenwerking, en vertaalt dat naar concrete voorstellen met duidelijke prioriteiten.

Credit: Lotte Dale

Wat betekenen de cijfers voor makers en bedrijven? Waarom draaide een internationale productie met Brad Pitt maar drie van de geplande tien tot twaalf dagen in Nederland? En wat zeiden de minister en de Kamerleden precies? In het volledige verslag lees je de uitkomsten van het onderzoek, de vragen uit de zaal, de verhalen uit de praktijk en de reacties van minister en Kamer.