Gouden Kalf nominaties Digitale Cultuur 2026 bekend

In Being Gregor is Franz Kafka’s novelle De gedaanteverwisseling de inspiratie voor een interactieve VR-ervaring waarin je vanuit het perspectief van hoofdpersoon Gregor Samsa langzaam verandert van mens in insect en steeds verder vervreemd en geïsoleerd raakt. Terwijl je lichaam krimpt, verlies je de controle en wordt lopen kruipen. Door interacties met familie en omgeving, en door vervreemdende scènes, ervaar je van dichtbij hoe het voelt om controle en verbondenheid te verliezen.

Sterk is de combinatie van literaire inspiratie en de manier waarop die is vertaald naar een VR- ervaring. Door de goed gekozen modernistische vormgeving, geïnspireerd op kubisme en het Tsjechische poppentheater uit de tijd waarin de tekst werd geschreven, ontstaat een heel eigen, geloofwaardige wereld.

De interactieve elementen worden hier ingezet om frustratie en machteloosheid voelbaar te maken. Als je in de schoenen van hoofdpersoon Gregor Samsa stapt, verander je langzaam in een insect. Naarmate je steeds meer de controle over je bewegingen verliest, wordt ook de onmacht steeds voelbaarder. Kleine mogelijkheden, zoals het nog kunnen bewegen van je voelsprieten, maken dit extra sterk en ontroerend. Tegelijkertijd houdt de ervaring ons een belangrijke spiegel voor van iets wat nog altijd sterk aanwezig is: othering, het buitensluiten en behandelen van mensen als ‘de ander’. Het werk gaat daarmee niet alleen over vervreemding, maar ook over hoe de wereld naar je kijkt en hoe het voelt wanneer je steeds minder grip hebt op hoe je wordt gezien.

Een middeleeuwse jongen op het eiland Man ziet een raaf als een boodschapper van de god Odin en zoekt bij hem verlossing van zijn gevoelens van schuld en zijn seksuele verlangens. Met een samenspel van projectie, sound design en animatronics brengt de installatie acht dagen uit het eerste pestjaar van 1349 samen in een grimmige ervaring. Het repetitieve narratief wordt een metafoor voor de echokamer van AI en algoritmegedreven verhalen: we krijgen vooral onze eigen overtuigingen en angsten gespiegeld. Juist hierom is het betekenisvol dat het werk zelf volledig zonder AI tot stand is gekomen.

De jury waardeert de interne cohesie van het werk; film, sculpturen, beweging en atmosfeer vormen samen een krachtig en schilderachtig geheel. De verschillende elementen versterken elkaar en creëren een wereld die tastbaar en betoverend is. Het is een werk dat alle zintuigen beroert, onder je huid kruipt en je meeneemt.

Met zijn subtiele terugkerende motieven nodigt het werk uit tot telkens andere interpretaties. Ook de ruimtelijke opstelling geeft de kijker grote vrijheid: je kunt zelf je weg vinden, je aandacht verplaatsen en je op je eigen manier onderdompelen in deze magische wereld. Dat maakt de ervaring persoonlijk en uitnodigend.

Bijzonder is de grote beheersing van zowel digitale technieken als fysieke materialen, en de aandacht voor de kleinste details. Graves’ End trekt de aandacht niet door te schreeuwen, maar door te fluisteren.