VIDE­OLAND Academy Grounded Sci-Fi

De eerste lichting van Vide­oland Academy is het thema voor de fictiepro­jecten Grounded Sci-Fi. Op een exclusieve Industry Talk tijdens IFFR hielpen drie experts het publiek van jonge makers een eindje op weg: schri­jf­ster en muzikant Aafke Romeijn, regis­seur Tim Fehlbaum en cultuur- en medi­aweten­schapper Dan Hassler-Forest. Steven Van Roos­malen, Content Inno­va­tion Specialist bij het bedrijf, legt uit waarom voor het thema Grounded Sci-Fi is gekozen. Vide­oland heeft een breed publiek, maar juist door die band­breedte kun je heel veel verschil­lende soorten content leveren. Streaming plat­form is een uitgelezen plek voor niche­p­ro­ducten. En genre fans zijn super­be­lan­grijk, omdat ze zich kunnen opwerpen als de ambas­sadeurs van het merk. Het unieke aan Vide­oland Academy is dat het de kijker een spiegel zal voorhouden hoe ons land er over een paar jaar uit kan zien. Een echt Neder­lands verhaal dus, in een on-Neder­lands genre. In een mini­col­lege ging weten­schapper, publi­cist en moder­ator Dan Hassler-Forest als een raket door het sciencefic­tion­genre. Wat veel mensen kennen zijn futur­is­tische steden, buitenis­sige buite­naardsen, exotische werelden en spec­tac­u­laire en kost­bare visual effects. Het zijn typische SF-elementen, die echter ook kunnen afstoten. En het zijn elementen die Europese film­makers kunnen laten voelen dat ze buiten­spel staan omdat ze de concur­ren­tieslag niet aan kunnen. Maar sciencefic­tion draait niet alleen om uiter­lijk vertoon. Het is ook een ideaal genre om maatschap­pelijke thema\‘s te behan­delen in alle­gorische vorm. De kern van álle sciencefic­tion is volgens Hassler-Forest \‘het novum\’. Het novum is die ene uitvin­ding die het verschil maakt tussen onze en de fictieve wereld. Denk daarbij dus niet aan ruimteschepen of laser­stralen, maar aan een concept als tijdreizen. En in het genre Grounded Sci-Fi’ zijn die typische SF-elementen en gebruike­lijke clichés als exotische werelden en buite­naardse wezens niet zo nadrukke­lijk aanwezig, maar speelt zich vooral af in een herken­bare wereld in de nabije toekomst. Daar­door kan het zijn dat een serie als BLACK MIRROR door veel kijkers hele­maal niet als sciencefic­tion wordt herkend- terwijl het dat toch écht is. Het geheim zit \‘m in het novum in een verder relatief herken­bare wereld, waar­door de kijker zich kan herkennen in het verhaal. Een ander succesvoor­beeld is de Duitse Netflix-serie DARK, dat ook in de realiteit is geworteld. Alhoewel Grounded Sci-Fi een recente aftakking van het moed­er­genre lijkt, is het dat alles­be­halve. Kijk maar naar de Tarkovski-klassiekers Solaris en Stalker, die ook niet leunden op visual effects en werelden presen­teerden waarvan je het gevoel had dat je er zó in zou kunnen stappen. Als kind verslond Aafke Romeijn alles wat los en vast zat in de plaat­selijke biblio­theek, maar tijdens haar studie Neder­lands was het enkel liter­atuur wat de klok sloeg. En sciencefic­tion wordt niet als liter­atuur beschouwd. Maar toen ze dankzij haar man en zijn liefde voor Star Trek alsnog op het pad van sciencefic­tion kwam, ontdekte Romeijn dat het daar net als in de \‘echte liter­atuur\’ draait om karak­teron­twik­keling. En dat die verhalen haar deden denken aan de favoriete verhalen uit haar kinder­tijd: die van Roald Dahl. Concept M is haar eerst gepub­liceerde roman en haar coming out als sciencefic­tion-nerd”. Het novum van het boek ‑een eerste deel van een beoogde trilogie- is dat in haar wereld na de Tweede Werel­doorlog een vreemde ziekte de kop op stak: kleur­loosheid. Het is een genetische, chro­nische en fatale aandoening, waar­door de lijders ervan hun hele leven lang medicatie moeten slikken (\‘kleurstof\’). De ziekte zorgt voor een totaal ander ingericht zorg­s­telsel en poli­tiek klimaat: door één ding te veran­deren, veran­dert de hele wereld. Tegelijk­er­tijd duiken er in de fictieve wereld ook elementen uit onze eigen realiteit op. Dat creëert herken­ning maar ook humor, als de ziekte bijvoor­beeld onder­werp van een verhitte discussie is in de talk­show van Jeroen Pauw.  Volgens Romeijn zijn de SF-schri­jvers in het Neder­landse taal­ge­bied op een hand te tellen, met Hanna Bervoets als pionier op het gebied van \‘spec­u­latieve fictie\’. Wat de naamgeving van het genre betreft, denkt Romeijn dat Grounded Sci-Fi wellicht vooral bedoeld is als signaal van de uitgever en media-organ­isaties dat het hier \‘echte kunst\’ betreft, vergelijk­baar met Will Eisner die, na een lange comics-carrière zijn volwassen strip niet aan de man gebracht kreeg, totdat hij de naam \‘graphic novel\’ bedacht, of hoe een slimme uitgever een gat in de markt creëerde met de term \‘literaire thriller\’. Ook de Zwit­sers-Duitse film­maker Tim Fehlbaum voelt wat ongemak rond het genre-label. Door een film als Spike Jonze\‘s Her geen sciencefic­tion te noemen, zeg je eigen­lijk: het is beter dan je anders zou denken\’. Met zijn lowbudget film HELL (uit 2009) trok hij Holly­wood-regis­seur Ronald Emmerich aan als produ­cent. HELL (de Duitse titel heeft een dubbele betekenis, want verwijst ook naar het felle zonlicht) speelt in de nabije toekomst en is eigen­lijk een zombiefilm zonder zombies. Het licht­thema werkt als verhaalele­ment, maar was ook een gouden greep om de lowbudget-karakter van de film te verbloemen. De over­be­lichting van de zon maakte het ook makke­lijk om niet in het beeld gewenste zaken ‑die anders digi­taal wegge­po­etst hadden moeten worden- gewoon in-camera op te lossen. In plaats van CGI-experts had Fehlbaum een man met een krachtige zaklamp op de set aan het rond­schi­jnen. Het lichtele­ment demon­streert ook Fehlbaums gedachte dat een Grounded Sci-Fi-film behalve het novum ook een visueel idee vereist. De film waar hij nu aan werkt, HAVEN: ABOVE SKY, is opnieuw Grounded Sci-Fi. Letter­lijk, want er komen geen ruimteschepen in voor, het verhaal blijft aan de grond. Ook hier geldt dat er maar één novum in de film zit. Stop je meer elementen erin, dan wordt het een alle­gaartje. Fehlbaums tip: probeer het zo real­is­tisch en eenvoudig mogelijk te houden, en over­drijf vooral niet. Een andere tip is om slim gebruik te maken van wat er al is. Voor HAVEN: ABOVE SKY hoefde hij geen beroep te doen op peper­dure CGI, want moeder Natuur zorgde al voor een spec­tac­u­laire, exotische locatie in de vorm van het Duitse waddenge­bied. Een ander advies is om ook dicht bij de menselijke natuur te blijven.
Sciencefic­tion maakt het mogelijk om iets te zeggen over de huidige maatschappij. Maar nog belan­grijker is dat de kern om menselijke emoties draait. Het moet over een menselijk issue gaan, of een inter­menselijk dilemma. Dat maakt het project makke­lijker te verkopen, ook als je geen sterren in de cast hebt.”
Tekst: Anton Damen Foto: Tomas Mutsaers
ga terug

Partners

NPO Vm Nfs diap 1 5xLogo volkskrantVL LOGO LIGGEND COMPLEET 2021 diapLogo NFFLogo DioraphteFonds 21 Logo WIT 01