Noa Johannes
Hoe krijg je politici aan het zingen? Het lijkt een onmogelijke opgave, maar Robert Oey flikte het in zijn documentaire DE LEUGEN. ‘Ook Verdonk wil laten zien dat ze kwetsbaar is en zich weleens alleen voelt.’
Veel brieven schrijven, veel zeuren, praten als Brugman en vooral: vertrouwen winnen. Zo kreeg Robert Oey het voor elkaar dat diverse politieke kopstukken zich van een onverwachte, en vooral kwetsbare kant tonen. En dat alles voor een documentaire: DE LEUGEN. In een reconstructie van de rel rond het Nederlanderschap van voormalig VVD-politica Ayaan Hirsi Ali blikken politici en andere direct betrokkenen terug op deze roerige tijd. De motieven en emoties die centraal staan worden niet alleen besproken, maar ook bezongen.
‘Ik deed soms wel een hele week over zo’n brief’, zegt Oey. ‘Ik moest precies de juiste woorden vinden om de geadresseerde ervan te overtuigen mee te werken, én te gaan zingen.’ De documentairemaker maakte daarom -soms herhaaldelijk- duidelijk dat hij hen op die manier in de gelegenheid wilde stellen het publiek hun pijn te tonen, de pijn van de constante negatieve bejegening. ‘Ze waren aanvankelijk bevreesd hoe ze in de documentaire zouden worden neergezet’, vertelt Oey. ‘Sommige belden me dan ook na de draaiperiode voortdurend op, om te informeren naar het eindresultaat.’ Toen Rita Verdonk de film voor de eerste keer zag, werd ze misselijk. Ze wilde eigenlijk het liefst weglopen. ‘Maar uiteindelijk was ook zij opgelucht. Ze kon nu eindelijk haar kwetsbaarheid laten zien. En dat ze zich tijdens dit politieke drama soms behoorlijk eenzaam voelde.'
Hoewel hij erkent dat je altijd moet waken voor manipulatie, is de regisseur ervan overtuigd dat de politici tegenover hem hun oprechte gevoel tonen. ‘Zeker weten doe je het natuurlijk nooit, maar ik voel me niet gebruikt door de betrokkenen. Tijdens de opnames had ik continu voor ogen wat ik wilde. Ik liet me de regie niet uit handen nemen.’ Enkele politici beaamden overigens dat ze tijdens de hele affaire uit zuiver persoonlijke belangen handelden.
Voordat de opnames van start gingen, leverde Erik Jan Harmens de songteksten aan. Tot Oeys verbazing is om aanpassingen amper gevraagd. ‘Dat hadden we niet verwacht, zeker niet van politici. Hier en daar is een woordje veranderd ter nuancering, maar het merendeel kon zich goed vinden in de liedteksten.’ En hoewel de hoofdpersonen niet per se de allerbeste zangers zijn (wie de documentaire ziet, weet dat daar geen woord van is gelogen), stonden de liedjes er toch in een paar takes op. Dat we Ayaan Hirsi Ali niet zien zingen, was overigens een bewuste keuze van Oey. ‘Dat paste simpelweg niet in het uiteindelijke plaatje.’
Wat vindt Oey van het eindresultaat? ‘De gekozen benadering voorkomt dat het een typische rechtse- of linkse documentaire is geworden. De leugen kent geen kleur. Mijn doel was een dramatische film te maken, die de kijker laat nadenken hoe ze tegen politici aankijken.’ Of dat gelukt is? Dat oordeel laat Oey graag aan het publiek over.
DE LEUGEN – Robert Oey
Za 25-9 16:30 SSUD, zo 26-9 22:00 LHC1, ma 27-9 22:15 RE3