De zondag-voorstelling van OORLOGSWINTER is speciaal. Voor aanvang wordt aan het aanwezige publiek gevraagd wie er een audiosetje wil gebruiken. Voordeel hiervan is, volgens de presentator, het krijgen van 'extra informatie'. En dat klopt. Beelden kunnen zien, is immers niet voor iedereen vanzelfsprekend.
Audiodescriptie maakt het voor blinden en slechtzienden mogelijk samen met het overige publiek een bioscoopfilm te ervaren. Via een koptelefoontje worden de visuele elementen uit de film exact beschreven. Tijdens het festival worden de films BRIGHT FLIGHT, OORLOGSWINTER en DE STORM op deze manier vertoond. Dat deze films geselecteerd zijn is niet geheel willekeurig, want vooraf moet ook worden gekeken of de film geschikt is om te voorzien van audiodescriptie. Daarbij is de techniek voor Nederland nog redelijk nieuw en wordt er met deze titels een zo breed mogelijk publiek aangesproken.
Het maken van audiodescriptie voor een film is een speciale discipline binnen de audiovisuele vertaling waar het bedrijf Soundfocus zich in Nederland mee bezighoudt. Alle visuele aspecten die belangrijk zijn voor het verhaal zoals locatie, personages, handelingen en gezichtsuitdrukkingen moeten in woorden vertaald worden. Regisseur Ben Sombogaart kreeg tijdens de productie van de audiodescriptie voor de Storm, het script ter inzage om te controleren of de schrijver ervan alle gebeurtenissen in de film goed had geïnterpreteerd. In de Talkshow van vrijdag spreekt hij er vol enthousiasme en verwondering over: ‘Van zo’n script kunnen regisseurs en acteurs iets leren. Ik zag een aantal passages waarvan ik in eerste instantie dacht dat de schrijver ze verkeerd geïnterpreteerd had. Zo stond er dat iemand ‘argwanend’ keek, maar dat had ‘boos’ moeten zijn. Uiteindelijk begreep ik dat het geen fout in het script was, maar dat wij als makers ons werk blijkbaar niet goed hadden gedaan.’
Tijdens OORLOGSWINTER is duidelijk dat er goed naar het beeld is gekeken. Iedere beweging, emotie of relevant decorstuk wordt zorgvuldig beschreven. Projectcoördinator Mereijn van der Heijden geeft uitleg over het proces: 'Aan de hand van de film wordt een nieuw script geschreven, waarin beeld beschreven wordt in woorden. Af en toe wordt het originele script gebruikt, maar de film blijft de basis. Het uiteindelijke doel is om het originele filmgeluiden de extra beschrijvingen elkaar te laten aanvullen zodat er een luisterbeleving ontstaat die misschien nog wel het best te vergelijken valt met een hoorspel. Overigens moet je niet vergeten dat een groot deel van de doelgroep bestaat uit slechtzienden. Zij halen nog wel gedeeltelijk informatie uit het beeld, mar hebben de extra beschrijvingen nodig om het verhaal te kunnen blijven volgen.’
Primeur
Voor het festival is de vertoning van films met audiodescriptie een primeur. De dienst in Nederland is beperkt mogelijk. Van der Heijden hoopt dat het balletje hierna gaat rollen. 'Vorig jaar begon het festival met speciale filmvertoningen voor doven en slechthorenden. Dit jaar werd het initiatief opgepakt om ook blinden en slechtzienden te betrekken bij het festival. Benaderde organisaties waren zeer enthousiast! Echter voor een betere bekendheid en een landelijke dekking is er nog veel werk te verrichten.'
Van de Heijden hoopt dan ook op een grote opkomst tijdens dit festival. Producenten moeten er immers ook in gaan geloven. 'Momenteel zijn we bezig om meer films toegankelijk te maken’, aldus Van der Heijden. 'Met de steun van producenten en organisaties kunnen films uit een veel breder genre vertoond worden aan blinden en slechtzienden.' Onwetendheid vormt momenteel de grootste belemmering, volgens Van de Heijden. De technische know-how is in Nederland aanwezig, er is vraag vanuit de doelgroep en er zijn financiële middelen beschikbaar. Het is nu dus zaak dit alles aan elkaar te koppelen om snel te komen tot meer films die ook toegankelijk zijn voor blinden en slechtzienden.’